ارتفاع این تانک اندازه یک ساختمان ۴ طبقه است!

به گزارش تابناک؛ در تاریخ توسعه تسلیحات زرهی، دوران جنگ سرد یکی از پربارترین و در عین حال شگفت‌انگیزترین دوره‌ها برای طراحی ایده‌های نوآورانه محسوب می‌شود. رقابت تسلیحاتی میان ناتو و ورشو، مهندسان را وادار می‌کرد تا برای سناریو‌های نبرد بسیار پیچیده، راه‌حل‌های غیرمتعارفی ارائه دهند. یکی از جذاب‌ترین این مفاهیم نظامی، پروژه شکارچی تانک ضدزره در آلمان غربی بود که با نام غیررسمی زرافه و همچنین با کد‌های رسمی پلنگ و در مراحل نهایی پروژه با عنوان خودروی آزمایشی سه‌جانبه (Trilateraler Versuchsträger

دکترین دفاعی آلمان غربی در دهه‌های هفتاد و هشتاد میلادی به شدت بر مهار تهاجم احتمالی و وسیع زرهی بلوک شرق تمرکز داشت. جغرافیای آلمان غربی، مملو از جنگل‌های متراکم و تپه‌ماهورها، بستری مناسب برای اجرای تاکتیک‌های کمین بود. مهندسان نظامی آلمانی به این ایده رسیدند که به جای تقویت بی‌رویه زره و وزن تانک که موجب کاهش تحرک می‌شد، از اصل اختفا بهره ببرند.

برخلاف تانک‌های نبرد اصلی که برجک و توپ سنگینی را حمل می‌کنند، در طراحی «زرافه»، برجک کاملاً حذف شد. به جای آن، طراحان یک دکل هیدرولیک بسیار پیشرفته و تلسکوپی را جایگزین کردند. این سیستم به خودرو اجازه می‌داد در حالی که کل بدنه زرهی و خدمه در پشت موانع طبیعی، مانند ردیف درختان متراکم جنگل یا خاکریز‌ها کاملاً پنهان و از آتش مستقیم دشمن در امان هستند، تنها سنسور‌ها و پرتابگر‌های موشکی خود را تا ارتفاع قابل‌توجهی (در برخی منابع تا ۱۲.۵ متر، معادل یک ساختمان چهار طبقه) بالا ببرد.

مکانیزم هیدرولیکی این دکل باید از پایداری مکانیکی بالایی برخوردار می‌بود، زیرا کوچک‌ترین لرزش در ارتفاع بالای ده متر می‌توانست دقت سنسور‌های اپتیکال و در نتیجه فرآیند قفل کردن روی هدف را مختل کند.

به لحاظ مهندسی سیستم‌ها، توسعه یک شاسی کاملاً جدید برای یک طرح مفهومی هزینه‌بر و زمان‌بر بود. بنابراین، طراحان از پلتفرم اثبات‌شده و قابل‌اعتماد تانک لئوپارد ۱ به عنوان پایه سیستم زرافه استفاده کردند. شاسی لئوپارد ۱ با داشتن موتور دیزل ۸۳۰ اسب بخاری، قدرت مانور و سرعت کافی را برای یک خودروی پشتیبانی و ضدزره فراهم می‌آورد.

زره لئوپارد ۱ اگرچه در مقایسه با تانک‌های سنگین‌تر هم‌دوره خود نازک‌تر بود، اما در سناریوی عملکردی پلتفرم زرافه این موضوع نقص محسوب نمی‌شد، زیرا بدنه خودرو اساساً قرار نبود در معرض دید مستقیم و خط آتش قرار گیرد.

همگرایی سنسور‌ها و تسلیحات هوشمند

پلتفرم زرافه برای اثربخشی نیازمند همگرایی سامانه‌های حسگر اپتیکال/فروسرخ پیشرفته و موشک‌های هدایت‌شونده بود. تسلیحات اصلی این خودرو صرفاً موشک‌های ضدتانک بودند.

در فاز‌های نخست طراحی، سیستم پرتابگر برای شلیک موشک‌های ضدتانک قدرتمند HOT در نظر گرفته شده بود. با پیشرفت تکنولوژی در اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰، پیکربندی سیستم تسلیحاتی به منظور استفاده از نسل جدید موشک‌های PARS ۳ LR تغییر کرد. مزیت حیاتی موشک‌های PARS ۳ LR فناوری شلیک کن و فراموش کن مبتنی بر جستجوگر‌های تصویرساز فروسرخ بود.

طراحی سیستم کنترل آتش در مراحل پایانی توسعه به گونه‌ای طراحی شد که می‌توانست در عرض حدود ۱۰ ثانیه، چندین هدف متحرک زرهی را در فواصل تا ۷ کیلومتر شناسایی کرده، به صورت رگباری تا ۴ موشک را شلیک کند و پیش از آنکه موشک‌ها به اهداف خود برسند، خودرو دکل خود را جمع کرده و با تغییر موضع، از اقدام متقابل دشمن مصون بماند.

با فروپاشی دیوار برلین، زرافه هم فروپاشید

با وجود اثبات مفهوم موفقیت‌آمیز و همکاری‌های سه‌جانبه (آلمان، فرانسه و بریتانیا)، پروژه زرافه هرگز وارد فاز تولید انبوه و عملیاتی نشد. این توقف ناشی از چند فاکتور کلیدی بود.

نخستین عامل، تغییرات بنیادین ژئوپلیتیک بود. فروپاشی دیوار برلین و به دنبال آن انحلال اتحاد جماهیر شوروی در آغاز دهه ۱۹۹۰، تهدید تهاجم موج گسترده زرهی را که فلسفه وجودی این خودرو بود، از میان برد و بودجه‌های تحقیقات دفاعی به شدت کاهش یافت.

دومین و مهم‌ترین عامل از منظر فناوری نظامی، بلوغ تکنولوژی بالگرد‌های تهاجمی بود. بالگرد‌های مدرنی مانند آپاچی و بالگرد اروپایی تایگر که مجهز به رادار‌های روی دکل و سیستم‌های هدف‌گیری مشابه بودند، می‌توانستند همان تاکتیک (پنهان شدن پشت عوارض زمین، بالا آوردن سنسور و شلیک موشک) را با سرعت عمل بی‌نهایت بیشتر و بُرد عملیاتی بسیار گسترده‌تر انجام دهند. 

پلتفرم زمینی زرافه به دلیل محدودیت سرعت، نمی‌توانست با انعطاف‌پذیری بالگرد‌های تهاجمی رقابت کند.

علاوه بر این، چالش‌های مکانیکی دکل هیدرولیکی برطرف نشده بود. این سیستم پیچیده در شرایط سخت میدان نبرد مستعد خرابی بود و هرگونه گیر کردن دکل در حالت برافراشته، کل وسیله نقلیه را فلج کرده و آن را به یک هدف ثابت و بسیار بزرگ تبدیل می‌کرد.

در نهایت، پروژه زرافه به عنوان یک طرح پیشگامانه مهندسی در بایگانی تاریخ نظامی باقی ماند.

امروزه پیش‌نمونه‌های آن در موزه‌های زرهی نظیر موزه تانک مونستر در آلمان، نمایانگر سطح نبرد تکنولوژیک مهندسان جنگ سرد هستند.

منبع: تابناک (Tabnak)